Ta dokumentacja jest dla prawników i studentów prawa. Pokazuje krok po kroku, jak ustawić narzędzie AI do pracy z bazą nalegalu, jak nauczyć je prawidłowego korzystania z bazy, oraz daje gotowe prompty do codziennej pracy.
Niezależnie od poziomu zaawansowania technicznego, droga jest taka sama:
Dokumentacja jest pisana dla osób, które nie są programistami — prawników w kancelariach, sędziów, aplikantów, studentów prawa. Nie zakłada znajomości GitHuba, terminala ani wiedzy technicznej. Każdy krok jest opisany od początku, z odnośnikami i przykładami.
To obecnie najwygodniejsze narzędzie do pracy z bazą nalegalu. Cała konfiguracja zajmuje około 15 minut — po jednorazowym ustawieniu pracujesz w czacie jak z normalnym asystentem, tylko z dostępem do całej bazy prawa.
To nie jest oficjalne źródło prawa. Jedynym autentycznym źródłem jest Dziennik Ustaw publikowany na isap.sejm.gov.pl. Teksty są generowane automatycznie z PDF-ów ISAP i mogą zawierać błędy ekstrakcji.
Pełna instrukcja: od pobrania aplikacji do pierwszego pytania prawnego. Po tej konfiguracji Claude będzie miał dostęp do całej bazy nalegalu i sam wybierał odpowiednie pliki, gdy zadasz pytanie.
Claude Cowork to tryb w aplikacji desktopowej Claude (od firmy Anthropic), który pozwala wskazać folder z plikami na Twoim komputerze. Claude „widzi" te pliki i może je czytać, przeszukiwać, porównywać i analizować — bez ręcznego kopiowania i wklejania.
Dla prawnika oznacza to: wskazujesz folder nalegalu, zadajesz pytanie, a Claude sam otwiera odpowiednie akty prawne i orzecznictwo, szuka przepisów, porównuje linie orzecznicze i przygotowuje analizę.
Musisz mieć kopię bazy nalegalu na swoim komputerze. Są dwa sposoby — wybierz prostszy.
W prawym górnym rogu listy plików — następnie wybierz Download ZIP.
Do wybranego folderu, np. Dokumenty/nalegalu.
Jeśli masz zainstalowanego gita, jedna komenda. Zaletą jest łatwa aktualizacja: zamiast ponownego pobierania ZIP-a, używasz git pull.
git clone https://github.com/nalegaluorg/nalegalu.git ~/Documents/nalegalu
macOS lub Windows.
Zaloguj się swoim kontem claude.ai.
W Claude Desktop kliknij Cowork w lewym panelu.
Kliknij Nowy projekt (lub „New project").
Np. „Prawo — nalegalu".
Kliknij Wybierz folder i wskaż folder, do którego rozpakowałeś nalegalu (np. Dokumenty/nalegalu).
Claude wyświetli komunikat, że ma dostęp do plików.
To najważniejszy krok. Instrukcje projektu to stały kontekst, który Claude otrzymuje na początku każdej rozmowy. Bez nich AI nie wie, czym są te pliki, jak są zorganizowane, jakie ma znaczenie pole „status" we frontmatter, ani że nie wolno halucynować sygnatur.
Przejdź do Instrukcje projektu, skopiuj cały tekst i wklej w polu „Instrukcje" (lub „Project instructions") w ustawieniach projektu. Zapisz.
Otwórz nową rozmowę w projekcie i wpisz:
Znajdź treść art. 415 Kodeksu cywilnego i pokaż 5 najważniejszych orzeczeń SN, które go dotyczą. Podaj sygnatury i daty.
Claude powinien:
prawo-cywilne/WDU19640160093/index.md i znaleźć art. 415prawo-cywilne/WDU19640160093/orzecznictwo/art-415.csvJeśli odpowiedź zawiera konkretne sygnatury i daty z plików — konfiguracja działa. Możesz przejść do biblioteki promptów.
To nie jest oficjalne źródło prawa. Jedynym autentycznym źródłem jest Dziennik Ustaw publikowany na isap.sejm.gov.pl. Teksty są generowane automatycznie z PDF-ów ISAP i mogą zawierać błędy ekstrakcji.
Claude Cowork to obecnie najwygodniejsze rozwiązanie. Pracujemy nad instrukcjami dla kolejnych narzędzi — będą dodawane w tej sekcji w miarę jak społeczność prawnicza będzie ich używać.
Darmowy edytor Markdown z lokalnym indeksowaniem. Idealny do przeglądania bazy bez AI lub do pracy z wtyczkami AI (Copilot, Smart Connections). Działa offline.
Konfiguracja projektów ChatGPT z plikami nalegalu jako załącznikami. Wymaga planu Plus, ale jest dostępne dla osób, które już używają ChatGPT.
Edytor z wbudowanym AI — może analizować wszystkie pliki nalegalu jednocześnie. Bardziej zaawansowany, ale daje pełną kontrolę nad kontekstem.
Jeśli skonfigurowałeś inne narzędzie do pracy z nalegalu i chciałbyś podzielić się instrukcją ze społecznością — napisz na kontakt@nalegalu.org lub zgłoś przez Issues na GitHubie.
To nie jest oficjalne źródło prawa. Jedynym autentycznym źródłem jest Dziennik Ustaw publikowany na isap.sejm.gov.pl. Teksty są generowane automatycznie z PDF-ów ISAP i mogą zawierać błędy ekstrakcji.
Gotowy tekst do wklejenia w pole „Instrukcje" w ustawieniach projektu Claude Cowork. Sprawia, że AI rozumie strukturę bazy, wie jak czytać orzecznictwo, sprawdza status aktów i nie zmyśla sygnatur.
Bez tych instrukcji AI nie wie, jak prawidłowo korzystać z bazy. Halucynacje sygnatur, pominięcie orzecznictwa SN, cytowanie uchylonych przepisów — wszystkiemu temu zapobiegają instrukcje poniżej.
Skopiuj cały tekst z bloku poniżej i wklej w polu Instrukcje w ustawieniach projektu Claude Cowork (Ustawienia projektu → Instrukcje / Project instructions). Zapisz zmiany.
To jest baza polskiego prawa nalegalu. STRUKTURA PLIKÓW: - Katalogi tematyczne (prawo-cywilne/, prawo-karne/, prawo-pracy/ itd.) zawierają podkatalogi poszczególnych aktów prawnych. - Każdy akt ma katalog o nazwie będącej adresem ISAP (np. WDU19640160093 = Kodeks cywilny). - index.md — pełny tekst aktu w markdown z frontmatter YAML (tytuł, status, ELI). - orzecznictwo.md — indeks orzeczeń sądowych powiązanych z tym aktem, pogrupowanych wg artykułów. - orzecznictwo/*.csv — szczegółowe listy orzeczeń per artykuł (format: saos_id|date|court|case_number|type|score|saos_url). SYSTEM SCORINGU ORZECZEŃ: Każde orzeczenie ma score odzwierciedlający wagę precedensową: - score 98: wyroki Trybunału Konstytucyjnego - score 96: uchwały SN w składzie 7+ sędziów - score 89: uchwały SN - score 78: wyroki SN - score 69: postanowienia SN - score 56: wyroki sądów apelacyjnych - score 40-55: wyroki sądów okręgowych Przy cytowaniu priorytetem są orzeczenia z najwyższym score. ZASADY PRACY: 1. Każdą sygnaturę orzeczenia, którą podajesz w odpowiedzi, MUSISZ wcześniej znaleźć w plikach bazy. Nigdy nie wymyślaj sygnatur — halucynacje prawne są najgroźniejszym błędem. 2. Przed cytowaniem przepisu sprawdź pole "status" we frontmatter — jeśli nie jest "akt posiada tekst jednolity" lub "obowiązujący", zaznacz to w odpowiedzi. 3. Szukaj orzecznictwa najpierw w orzecznictwo.md (przegląd), potem w plikach CSV (szczegóły). 4. Artykuły z indeksami górnymi (np. art. 442¹) w nazwach plików CSV zapisane są bez znaków specjalnych: art-4421.csv. 5. Jeśli nie znalazłeś orzecznictwa w bazie — napisz to wprost. Lepiej "nie znaleziono w bazie nalegalu" niż fikcyjna sygnatura. 6. Score orzeczeń: * najpierw cytuj orzeczenia TK i uchwały SN (score 89+), * potem wyroki i postanowienia SN (score 69+), * orzeczenia sądów apelacyjnych i okręgowych jako uzupełnienie. 7. Gdy weryfikujesz sygnaturę powołaną przez stronę przeciwną — sprawdź ją w plikach CSV i ustal, przy jakich artykułach się pojawia. Może to ujawnić odmienny kontekst.
orzecznictwo.md, potem szczegółowe CSV.art-4421.csv.Instrukcje są rozwijane w miarę gromadzenia doświadczeń. Jeśli zauważysz, że AI popełnia powtarzalny błąd, którego instrukcje nie pokrywają — daj nam znać przez Issues na GitHubie. Dodamy odpowiednią regułę i zaktualizujemy ten dokument.
To nie jest oficjalne źródło prawa. Jedynym autentycznym źródłem jest Dziennik Ustaw publikowany na isap.sejm.gov.pl. Teksty są generowane automatycznie z PDF-ów ISAP i mogą zawierać błędy ekstrakcji.
Krótka lista praktyk, które sprawiają, że odpowiedzi AI są precyzyjne i bezpieczne prawnie. Stosuj je niezależnie od tego, jakiego narzędzia używasz.
Każda sygnatura w odpowiedzi AI powinna być zweryfikowana w bazie. Jeśli AI poda orzeczenie „I CSK 123/15" — otwórz odpowiedni plik CSV i sprawdź, czy ono tam jest. Halucynacje sygnatur to najczęstszy i najgroźniejszy błąd modeli językowych.
Im bardziej konkretne pytanie, tym lepsza odpowiedź. Zamiast pytać „co mówi prawo o odszkodowaniu?", napisz „jakie przesłanki odpowiedzialności wynikają z art. 415 k.c. w świetle orzeczeń SN z bazy?". AI musi wiedzieć, gdzie szukać.
Frontmatter każdego index.md zawiera pole status:
akt posiada tekst jednolity — akt obowiązującyobowiązujący — akt obowiązującyuchylony) — akt nieaktualny, wymaga zaznaczeniaHierarchia źródeł od najsilniejszego: Trybunał Konstytucyjny (score 98) → uchwały SN w składzie 7+ (96) → uchwały SN (89) → wyroki SN (78) → postanowienia SN (69) → wyroki sądów apelacyjnych (56) → wyroki sądów okręgowych (40-55). Przy budowaniu argumentacji opartej wyłącznie na orzeczeniach SO zaznacz, że linia orzecznicza nie została jeszcze potwierdzona przez SN.
Modele językowe znają polskie prawo, ale „z pamięci". Mogą pomylić numer artykułu, zapomnieć o nowelizacji, nie znać orzeczenia SN z 2024 roku. Praca z plikami nalegalu eliminuje to ryzyko — ale tylko jeśli AI faktycznie czyta pliki, a nie odpowiada z pamięci.
Jeśli odpowiedź wydaje Ci się zbyt ogólna lub bez konkretnych sygnatur, dopisz w czacie: „Odpowiedz wyłącznie na podstawie plików w bazie. Podaj ścieżki do plików, z których korzystasz." AI wymusi na sobie czytanie plików.
Baza nalegalu zawiera orzeczenia z systemu SAOS, ale nie jest kompletna. Jeśli AI nie znajdzie konkretnego orzeczenia, nie znaczy, że ono nie istnieje. Zaznaczaj w odpowiedzi: „wg bazy nalegalu" lub „nie znaleziono w bazie nalegalu" — to uczciwe wobec klienta i bezpieczne prawnie.
To nie jest oficjalne źródło prawa. Jedynym autentycznym źródłem jest Dziennik Ustaw publikowany na isap.sejm.gov.pl. Teksty są generowane automatycznie z PDF-ów ISAP i mogą zawierać błędy ekstrakcji.
Sprawdzone szablony zapytań do typowych zadań prawniczych. Skopiuj wybrany prompt, zastąp fragmenty w [nawiasach kwadratowych] swoimi danymi i wklej do czatu z Claude Cowork.
Każdy może zaproponować swój prompt — zobacz sekcję Wkład społeczności. Im więcej osób podzieli się swoimi sprawdzonymi szablonami, tym lepsza staje się ta biblioteka.
Gdy chcesz szybko zrozumieć konkretny artykuł — jego treść, interpretację i orzecznictwo.
Znajdź treść [art. 415 Kodeksu cywilnego] i pokaż 10 najważniejszych orzeczeń z pliku CSV. Podaj: sygnaturę, datę, typ sądu i score. Zacznij od orzeczeń z najwyższym score (TK, uchwały SN).
Przeczytaj [art. 58 Kodeksu cywilnego] z pliku index.md. Wyjaśnij go prostym językiem, jak dla studenta pierwszego roku prawa. Podaj 2-3 praktyczne przykłady zastosowania.
Na podstawie plików nalegalu porównaj: - odpowiedzialność kontraktową (art. 471 k.c.) - odpowiedzialność deliktową (art. 415 k.c.) Dla każdej podaj: treść przepisu, przesłanki, różnice w ciężarze dowodu, oraz 3 najważniejsze orzeczenia SN z CSV (z sygnaturami).
Gdy potrzebujesz dotrzeć do konkretnych orzeczeń — zweryfikować sygnaturę, prześledzić linię orzeczniczą, znaleźć orzeczenia SN do tematu.
Przeanalizuj orzecznictwo do [art. 24 Kodeksu cywilnego]. 1. Sprawdź orzecznictwo.md — ile jest orzeczeń, jakich sądów. 2. Pobierz top 20 z CSV (najwyższy score). 3. Pogrupuj chronologicznie i wskaż, jak zmieniała się interpretacja tego przepisu na przestrzeni lat.
Sprawdź, czy orzeczenie o sygnaturze [II CSK 111/08] istnieje w bazie nalegalu. Przeszukaj pliki CSV we wszystkich katalogach. Jeśli znajdziesz — podaj przy jakich artykułach i ustawach się pojawia, jaki ma score i datę. Jeśli nie znajdziesz — napisz wprost, że go nie ma w bazie.
Znajdź orzeczenia Sądu Najwyższego dotyczące [zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w internecie]. 1. Sprawdź orzecznictwo do art. 23, 24, 448 Kodeksu cywilnego. 2. Wybierz TYLKO orzeczenia SN (score 69+) z plików CSV. 3. Podaj sygnatury, daty i przy jakim artykule się pojawiają.
Pomoc przy budowaniu argumentacji procesowej, weryfikacji pism strony przeciwnej i przygotowaniu procedur.
Reprezentuję [powoda/pozwanego] w sprawie o [opis sprawy]. Kluczowe przepisy to [art. X, Y, Z ustawy]. Na podstawie plików nalegalu: 1. Przytocz treść tych przepisów. 2. Znajdź orzeczenia SN wspierające moją argumentację (score 69+). 3. Zaproponuj strukturę argumentacji z powołaniem na konkretne przepisy i orzeczenia (podaj sygnatury z bazy).
Oto treść pisma od strony przeciwnej: [wklej treść pisma] Na podstawie plików nalegalu: 1. Zidentyfikuj przepisy i sygnatury powołane w piśmie. 2. Sprawdź każdą sygnaturę w plikach CSV — czy istnieje, jaki ma score, przy jakich artykułach się pojawia. 3. Oceń siłę argumentów strony przeciwnej. 4. Zaproponuj kontrargumenty z powołaniem na orzeczenia SN o wyższym score.
Na podstawie przepisów w bazie nalegalu opisz krok po kroku procedurę [np. dochodzenia odszkodowania za błąd medyczny / zakładania spółki z o.o. / odwołania od decyzji administracyjnej]. Dla każdego kroku podaj: - konkretny przepis (artykuł i ustawa) - terminy (jeśli są określone w przepisach) - wymagane dokumenty
Dla studentów i osób przygotowujących się do egzaminów. Wszystkie prompty oparte na faktycznych przepisach z bazy.
Na podstawie [Rozdziału X Kodeksu cywilnego / art. 1-50 KPC / działu o umowach] z plików nalegalu wygeneruj 10 pytań egzaminacyjnych. Dla każdego pytania: - podaj prawidłową odpowiedź z powołaniem na konkretny artykuł - wskaż 1 orzeczenie SN, które potwierdza tę interpretację
Przeczytaj [art. 1-20 Kodeksu postępowania karnego] z index.md. Przygotuj zwięzłą notatkę do egzaminu: - kluczowe zasady procesu karnego - najważniejsze terminy i ich długość - 3-5 orzeczeń SN, które warto znać (z sygnaturami z CSV)
Na podstawie przepisów w bazie nalegalu rozwiąż następujący kazus: [opis stanu faktycznego] Wskaż: 1. Które przepisy mają zastosowanie (z treścią z index.md) 2. Jakie roszczenia przysługują stronom 3. Jak orzekały sądy w podobnych sprawach (sygnatury z CSV)
Gdy temat dotyczy wielu ustaw lub trzeba zobaczyć powiązania między przepisami.
Jakie przepisy w bazie nalegalu regulują [np. odpowiedzialność za produkt niebezpieczny / ochronę danych osobowych / mobbing]? Przeszukaj pliki index.md w różnych katalogach tematycznych. Dla każdego znalezionego przepisu podaj: - ustawa i artykuł - krótkie streszczenie - liczbę orzeczeń w CSV (jeśli istnieje)
Sprawdź, w jaki sposób [art. 415 Kodeksu cywilnego] jest powiązany z innymi przepisami w bazie nalegalu. 1. Przeszukaj pliki index.md — które inne ustawy odwołują się do art. 415 k.c.? 2. Czy te same sygnatury orzeczeń pojawiają się przy art. 415 k.c. i przy przepisach innych ustaw?
Gdy dostajesz gotowy dokument do oceny, umowę, regulamin, politykę prywatności, i potrzebujesz szybko wyłapać ryzyka oparte na konkretnych przepisach.
Oto treść umowy z ubezpieczycielem: [wklej treść umowy lub OWU] Na podstawie plików nalegalu: 1. Znajdź przepisy regulujące umowy ubezpieczenia (art. 805-834 k.c.) oraz ustawę o działalności ubezpieczeniowej. 2. Wskaż klauzule wyłączeń odpowiedzialności i oceń ich zgodność z przepisami. 3. Sprawdź orzecznictwo SN (score 69+) dotyczące niedozwolonych klauzul w umowach ubezpieczeniowych. 4. Podaj listę ryzyk, na co uważać w tej umowie.
Prowadzę startup [krótki opis modelu biznesowego]. Oto mój regulamin usługi / polityka prywatności: [wklej treść dokumentu] Na podstawie plików nalegalu: 1. Sprawdź zgodność z RODO (Rozporządzenie 2016/679) i ustawą o ochronie danych osobowych. 2. Sprawdź zgodność z ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną i ustawą o prawach konsumenta. 3. Wskaż brakujące elementy wymagane przepisami. 4. Oceń, czy model biznesowy wymaga dodatkowych regulacji (np. KNF, koncesje, zezwolenia).
Ta biblioteka jest rozwijana razem ze społecznością prawniczą. Jeśli używasz nalegalu i wypracowałeś szablon zapytania, który daje dobre rezultaty — podziel się nim. Każdy zaakceptowany prompt zostanie dodany do tej listy z podaniem autora.
Zaproponuj prompt na GitHubieTo nie jest oficjalne źródło prawa. Jedynym autentycznym źródłem jest Dziennik Ustaw publikowany na isap.sejm.gov.pl. Teksty są generowane automatycznie z PDF-ów ISAP i mogą zawierać błędy ekstrakcji.
Najczęstsze problemy zgłaszane przez użytkowników i sposoby ich rozwiązania.
Przyczyna: Folder nie jest poprawnie podpięty do projektu Cowork lub został przeniesiony na dysku.
Rozwiązanie: Otwórz ustawienia projektu i sprawdź, czy folder jest wskazany. Sprawdź też w eksploratorze plików, że folder zawiera podkatalogi z plikami .md (np. prawo-cywilne/).
Przyczyna: Pytanie jest zbyt ogólne — model uznaje, że może odpowiedzieć ze swojej wiedzy bez sięgania do bazy.
Rozwiązanie: Dodaj w pytaniu: „Odpowiedz na podstawie plików w bazie, nie z pamięci. Podaj ścieżki do plików, z których korzystasz."
Przyczyna: Najczęstszy i najpoważniejszy problem. Modele językowe mają silną tendencję do generowania prawdopodobnie brzmiących, ale fikcyjnych sygnatur.
Rozwiązanie: Po pierwsze — wklej prawidłowe instrukcje projektu (zobacz sekcję Instrukcje projektu). Po drugie — w konkretnym pytaniu dodaj: „Podawaj TYLKO sygnatury, które faktycznie znalazłeś w plikach CSV. Jeśli nie znalazłeś orzecznictwa, napisz to wprost."
Przyczyna: Pytanie nie jest dostatecznie konkretne — AI nie wie, gdzie szukać.
Rozwiązanie: Zamiast „co mówi prawo o odszkodowaniu?" napisz „jakie przesłanki odpowiedzialności wynikają z art. 415 k.c. w świetle orzeczeń SN z CSV?". Konkretne numery artykułów i wskazanie typu źródeł (CSV, orzecznictwo.md) prowadzą AI do właściwych plików.
Przyczyna: Domyślnie AI pokazuje top 10-20 orzeczeń (te z najwyższym score).
Rozwiązanie: Poproś wprost: „Pokaż wszystkie orzeczenia z pliku art-415.csv z datą po 2020 roku" lub „Odczytaj cały plik CSV i wypisz pełną listę".
Jeśli pobrałeś przez git: wystarczy git pull w folderze repozytorium.
Jeśli pobrałeś ZIP: pobierz nowy ZIP z GitHuba i zastąp stary folder. Zalecamy git — aktualizacja zajmuje sekundy.
To nie jest oficjalne źródło prawa. Jedynym autentycznym źródłem jest Dziennik Ustaw publikowany na isap.sejm.gov.pl. Teksty są generowane automatycznie z PDF-ów ISAP i mogą zawierać błędy ekstrakcji.
nalegalu jest projektem otwartym. Cała dokumentacja, instrukcje i biblioteka promptów są rozwijane wspólnie — przez prawników, studentów i wszystkich, którzy korzystają z bazy.
Jeśli wypracowałeś szablon zapytania, który dobrze działa z bazą — podziel się nim. Wystarczy:
promptPo krótkiej weryfikacji prompt zostanie dodany do biblioteki z podaniem autora.
Używasz Cursor, Obsidian, ChatGPT z plikami albo innego narzędzia z bazą nalegalu? Napisz instrukcję krok po kroku, jak ją skonfigurowałeś. Najlepiej w formacie zbliżonym do instrukcji dla Claude Cowork.
datadocsenhancementJeśli wolisz e-mail zamiast GitHuba: asia@nalegalu.org. Odpowiadamy zwykle w ciągu kilku dni.
Im więcej osób z praktyki prawniczej dzieli się swoimi doświadczeniami, tym lepsza staje się dokumentacja. Nawet zgłoszenie literówki to realna pomoc dla kolejnych użytkowników.
To nie jest oficjalne źródło prawa. Jedynym autentycznym źródłem jest Dziennik Ustaw publikowany na isap.sejm.gov.pl. Teksty są generowane automatycznie z PDF-ów ISAP i mogą zawierać błędy ekstrakcji.